Regionalna świadomość, edukacja kulturalna

Regionalna edukacja kulturalna (1)

Odczuwana przez wielu kulturalna zmiana (czytaj: zapaść uczestnictwa, szczególnie wśród młodych obywateli kultury) ma – to także powszechna, choć raczej przeczuwana niż pochodząca z badań diagnoza – swoje źródła w zmianach w trybie edukacji kulturalnej i artystycznej. Opinia ta jest prawdziwa, chociaż zapewne to nie jedyny powód zmiany zainteresowań kulturalnych i sposobów obcowania z kulturą wśród młodzieży. Przyczyną główną wydaje się zmiana modelu kultury – dokonana zarówno za sprawą rozwoju nowoczesnych mediów rozpowszechniania jej wytworów, jak i gwałtowną zmianą hierarchii, co jest bezpośrednim skutkiem poprzedniego.

Sieciowy i rozproszony model kultury jest skutkiem globalizacji i szerokiego dostępu do dóbr kultury, stąd jedną z metod zapobiegania opisanej powyżej sytuacji jest rozwój edukacji regionalnej. W polskim systemie edukacji jest ona realizowana na wszystkich poziomach (chodzi oczywiście o edukację formalną w systemie oświaty), jednak nie w postaci przedmiotu, ale w postaci ścieżki edukacyjnej (której program realizuje się w podstawach programowych różnych przedmiotów: historii, geografii, języka polskiego).

Program edukacji regionalnej powinien być oparty na określonej tożsamości regionalnej – ten truizm w przypadku Bydgoszczy stanowi bodaj największy problem. Nim powstanie spójny, skuteczny i atrakcyjny program edukacji kulturalnej w wymiarze regionalnym, należy przeprowadzić badania, które powinny ustalić kluczowe podstawy:

1. pojęcie regionu, czyli tzw. świadomość regionalną. Bydgoszcz jest miastem leżącym na granicy kilku niewielkich krain geograficznych, z których żadna nie posiada na tyle silnych cech (zarówno w skali regionu, jak i – tym bardziej – w skali całego kraju), by móc zdominować kulturalnie inne, a tym samym wpłynąć na charakter miasta. W samym regionie także istnieją ośrodki miejskie, które nie należą historycznie do tych samych regionów, stąd edukacja regionalna w każdym z nich musiałaby opierać się na innych filarach.

2. tożsamość regionalną. Sama Bydgoszcz – co także podnoszono wiele razy – jest miastem pozbawionym silnej tożsamości. Jest to skutkiem zmian demograficznych i geograficznych po II wojnie światowej (duża liczba napływowej ludności, ubytek ludności niemieckiej/niemieckojęzycznej, znaczny rozwój miasta, zmiany w architektonicznej tkance miasta). Stąd koniecznym wydaje się określenie kluczowych „punktów orientacyjnych” tożsamości młodych bydgoszczan.

3. oczekiwania i potrzeby kulturalne młodych. Wyniki tych badań mają być komplementarne wobec powyższych i mają pomóc kształtować program edukacji kulturalnej w oparciu o zapotrzebowania młodych ludzi i ofertę kulturalną regionu (a przy okazji pomogą kształtować politykę kulturalną miasta i regionu).

W kolejnych numerach BIK-u będziemy starali się publikować materiały mogące pomóc w dookreśleniu powyższych elementów. Zapraszam do lektury.

Michał Tabaczyński

Michał Tabaczyński

Redaktor naczelny BIK.

Polonista, dziennikarz, slawista, autor kilku książek (Parada równości, Koniec zabawy w pokolenie) i współautor kilku innych (Tekstylia bis, Kultura niezależna w Polsce 1989-2009).

Kino Orzeł - logo200p

Jesteś tutaj: Wydania Wrzesień 2011 Regionalna świadomość, edukacja kulturalna