Przekład utworów i wprowadzenie: Wiesław Trzeciakowski

Czytanie tekstów: Mieczysław Franaszek



Georg Trakl

Urodził się 3 lutego 1887 r. w Salzburgu w rodzinie sprzedawcy wyrobów z żelaza. Studiował farmację w Wiedniu (ukończył w 1910 r.) i zaczął w tym okresie publikować pierwsze wiersze. Pracował jako aptekarz w Innsbrucku. Tam prawdopodobnie miał łatwy dostęp do narkotyków, szczególnie kokainy, od której się uzależnił. […] Georg Trakl na początku I wojny światowej zaciągnął się do wojska, do służby sanitarnej. Pierwsze intensywne przeżycia w wyniku walk z wojskiem rosyjskim w Galicji spotęgowały w nim stany lęku i depresji, zaburzenia psychiczne. Inaczej wyobrażał sobie wojnę. Skierowany został 7 października 1914 r. prosto z frontu do wojskowego lazaretu w Krakowie. Na tydzień przed śmiercią odwiedził go zaprzyjaźniony redaktor i wydawca (dwutygodnik artystyczny „Der Brenner”) L. v. Ficker, który przywiózł mu – jak można wnioskować z okoliczności – upragnioną kokainę. 1 listopada 1914 r. Trakl umarł nagle, zażywając zbyt dużą dawkę tego narkotyku.

Zostawił po sobie niewielki, ale znaczący dorobek poetycki. Pierwszy tom „Gedichte” (1913 r.) zawiera wiersze w duchu symbolizmu oraz dekadencji, charakterystycznej dla epoki modernizmu i wiedeńskiego Jugendstil (secesja). W podobnych nastrojach jest tom poezji „Sebastian im Traum” (1914 r.), z dbałością przygotowany do druku, a wydany w czasie, gdy Trakl był na froncie.

Wojciech Banach (1953) mieszka i pracuje w Bydgoszczy. Poeta. Wydał następujące książki poetyckie: „Chwilowy obraz świata” (1977), „Pole rażenia” (1978), „Slalom” (1980), „Symultana” (1981), „Czarna skrzynka” (1991), „Było nas kilku” (1997), „Skrzyżowanie” (1998), „Punkty wspólne” (2000), „Wybór wierszy” (2004), „Odgrodzony przez przypadki” (2008) , „Nie tylko aniołowie” (2009), „Mężczyzna z sąsiedniej klatki” (2010), „Rondo Bydgoszcz” (2012), „Odwrócona piaskownica” (2013) i „Czas przestawienia” (2014) Jest również autorem albumów kolekcjonerskich: „Czas odnaleziony” (2001) i „Nad Starym Bydgoskim Kanałem” (2007).

Prowadzenie: Marcin Karnowski.

Z udziałem:

Wojciecha Banacha, Krzysztofa Derdowskiego, Grzegorza Grzmot-Bilskiego, Jarosława Jakubowskiego, Zdzisława Prussa, Marka Kazimierza Siwca, Krzysztofa Szymoniaka i Wiesława Trzeciakowskiego.

Wiersze Jubilata przeczyta Mieczysław Franaszek.


 

Kazimierz Rink, rocznik 1948, poeta, publicysta, recenzent, działacz kultury, dziennikarz radiowy (Radio Weekend Chojnice). Studiował filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim. Z zawodu; instruktor specjalista ds. teatru. Od czasów młodości związany z amatorskim ruchem artystycznym, głównie w zakresie „żywego słowa”, laureat ogólnopolskich konkursów recytatorskich. Założyciel i animator SCENY KLUBOWEJ (grupa teatralna, która zrealizowała ponad 20 spektakli). Twórca „Czwartków Literackich” w tucholskiej kawiarni Basztowa i współinicjator, scenarzysta i gospodarz sierpniowych CHOJNICKICH NOCY POETÓW (do tej pory impreza legitymuje się 20 edycjami). Od ponad 40 lat czynnie związany z Polską Federacją Dyskusyjnych Klubów Filmowych i jej czynny do dziś prelegent. Jako dziennikarz debiutował w latach 70. recenzjami teatralnymi i filmowymi na łamach miesięcznika pracy twórczej RADAR, jako poeta na łamach regionalnego kwartalnika TUCHOLANIN. Sekretarz redakcji BOROWIACKICH WIEŚCI, dwutygodnika samorządu terytorialnego ((lata 90.). Juror i laureat ogólnopolskich konkursów poetyckich; z powodzeniem prowadzi ogólnopolskie warsztaty dla młodzieży piszącej. Jak dziennikarz radiowy zrealizował 133 audycje pn. Radiowa Poczta Literacka. Publikacje krytyczne na łamach „Życia Literackiego”, „Sceny”, „Tygodnika Kulturalnego”, „Faktów Pomorza i Kujaw”, „Akantu”, „Naszego Klubu”, „BIK-u”. Od października 2008 członek ZLP. Zasłużony Działacz Kultury. Książki: TO ZNOWU JA (1987), NASZE MAŁE, WIECZNOŚCI (1992), WIERSZE NIEKTÓRE (1994), OD ŚWITU DO NOCY (2004), ROZMOWA O WSCHODZIE SŁOŃCA (2008). Nagroda im. R. Milczewskiego-Bruno (Okolica Poetów, Poznań), CHŁOPIEC JEZIORNY (2013), CIEŃ ANDROMEDY (2014), KOMU SŁOWO, A KOMU CISZĘ? POECI BORÓW TUCHOLSKICH, Almanach; współautorstwo; w przygotowaniu – wiosna 2015; tomik „111” (haiku).


„…u Kazimierza Rinka (…) i świat natury i kultury zapuszczają swoje korzenie w urokach borowiackiego pejzażu, z jego odwiecznym rytmem, mijaniem czasu i pór roku, ale ten krajobraz nie jest nigdy ani podróżą sentymentalną, ani wygładzoną lirycznie makatką. Stoi za tym zawsze człowiek ze swoimi udręczeniami, lękami, zachwytem, zamyśleniem i prawdą o sobie samym. Skoro trudno od tego uciec, trzeba się z tym zmierzyć. Po to m.in. pisze się wiersze…”

- Andrzej Baszkowski -


 

„Dobra, solidna liryka, wyjątkowo wyrazista i skrząca się mnogością barw i odcieni w palecie, którą świadomie obiera i pozostaje jej wierna. Nie mam wątpliwości, że jeśli wiersze potrafią mną zawładnąć w lekturze, niemal z reguły kryje się za nimi ciekawy poeta, nietuzinkowy człowiek…”

- Jerzy Danielewicz -


 

„Niektórzy piszą wiersze od dzieciństwa do starości. Mnie zdarzyło się rzucić w ten świat w wieku uznawanym za dojrzały. Przemijanie, tęsknota, miłość, śmierć, nadzieja, wiara, samotność, ból, mądrość i rozterki zwątpienia wydają się odwiecznymi wyzwaniami tych, próbujących przełożyć je na intymne, osobiste wyznanie. Nie należę w tej mierze do odszczepieńców ani szlachetnych wyjątków. Tomasz Mann wyraził ten organiczny imperatyw pisania najprościej: «pisze się po to, by rana zawsze pozostawała otwarta». Nic ująć, niewiele dodać. Poezja jak żadna inna dziedzina sztuki, wymaga pokory i kontrolowanego sceptycyzmu. Bliska modlitwie nie wiedzieć kiedy tak naprawdę staje się rodzajem służby. Tę skromną służbę podjąłem, bo niewykluczone, że było mi to po prostu pisane. Co więcej, jak tylko potrafię i na miarę swoich własnych możliwości staram się jej sprostać. Wymaga tego tak od artystów jak i ludzi cnota nazywana wiernością…» Cóż, «bądź wierny, idź». Idę, jestem ciągle w drodze…”

- Kazimierz Rink -

Kosmiczny pył

 |  Hanna Strychalska

4 grudnia 2014 roku w Galerii Autorskiej Jana Kaji i Jacka Solińskiego Wojciech Banach, poeta i kolekcjoner, świętował jubileusz 40-lecia pracy twórczej.

Głównym tematem poetyckiej twórczości Wojciecha Banacha jest czas, w którego wszechwładnym, wartkim nurcie dzieje się i spełnia ludzkie życie. Bohaterowie wierszy, jak i sam poeta w utworach autobiograficznych, są zanurzeni w historii. Tej wielkiej – wojennej – oraz tej małej, która toczy się tu i teraz. Doświadczana najbardziej bezpośrednio, opowiedziana jest równie spokojnie i z perspektywy. Właściwie tylko taki podmiot liryczny interesuje Wojciecha Banacha – świadomy swego istnienia, zauważający zmiany zachodzące w nim i wokół niego, otwarty na innych, przyznający się do własnych niepowodzeń, błędów, a także upadków, czyli ludzki, autentyczny. Bo w tej poezji liczy się konkret: człowiek i zaobserwowana sytuacja. Tylko w ten sposób można przekazać prawdę o sobie samym, innych i rzeczywistości, a fragmentowi z życia nadać wagę symbolu. Poetę z napotkanymi przez siebie i opisanymi w wierszach postaciami łączy podobna wrażliwość oraz sentyment do miejsca, w którym żyją, i czasu, który minął (Pani Danka, Rajdowiec).

Marek Kazimierz Siwiec ur. 3 III 1950 r. w Kętrzynie na Warmii, poeta, filozof. Profesor Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Jeden z założycieli i członek Rady Naukowej pisma Filo-Sofija, w którym redaguje dział Filo-Sofija i poezja. Miastem jego wczesnej młodości był Olsztyn. Ukończył prawo na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz filozofię na Uniwersytecie Warszawskim. Tam też uzyskał doktorat z filozofii (1986). Od września 1987 do kwietnia 1988 przebywał w Londynie. Habilitował się na UMK (2007). Opublikował książki poetyckie: Odwrócone lustro (1979), Twój świt ucieka nad ranem (1984), Kostka (1990), Żyłka (2011), Kto (2013). Publikował m. in. w „Poezji”, „Nowym Wyrazie”, „Kwartalniku Artystycznym”, „Okolicy poetów – Kwartalniku”, „Frazie”. Jego wiersze były publikowane w wielu antologiach literackich, a także prezentowane w telewizji i w radiu. Autor książek filozoficznych: Los, zło, tajemnica. Ku twórczym źródłom poezji Aleksandra Wata i Czesława Miłosza (2005); Od Platona do Beardsleya. Drogi estetycznej metakrytyki (2005). Autor kilkudziesięciu rozpraw i szkiców z filozofii, estetyki, krytyki literackiej, m.in. o współczesnych poetach, Zbigniewie Herbercie, Czesławie Miłoszu, Stanisławie Grochowiaku, Kazimierzu Hoffmanie, Kazimierzu Świegockim, Stanisławie Czerniaku. Przewodniczący Oddziału Bydgoskiego Polskiego Towarzystwa Filozoficznego.


 

Krzysztof Derdowski – ur. w 1957 r., autor tomików wierszy: Czasowo nie ma wieczności i Cienie i postacie, a także powieści: Znikanie, Robal, Chłód, Naga oraz Wstyd. Wielokrotnie prezentował swoje wiersze, opowiadania, recenzje i szkice literackie w takich pismach jak: „Twórczość”, „Odra”, „Poezja”, „Fraza”, „Topos”, „Nurt”, „Kwartalnik Artystyczny”. Pisał między innymi o twórczości” Ireneusza Iredyńskiego, Kazimierza Hoffmana, Wisławy Szymborskiej, Ryszarda Kapuścińskiego, Janusza Żernickiego, Zdzisława Polsakiewicza. Autor książki„Mistyka zwierzęta i koany. Rzecz o poezji Stanisława Czerniaka” (2013). Krzysztof Derdowski jest także autorem scenariuszy filmowych i sztuk teatralnych publikowanych w miesięczniku „Dialog” oraz prezentowanych podczas tak zwanych prób czytanych w teatrach: Współczesnym we Wrocławiu, Polskim w Poznaniu, Słowackiego w Krakowie. Jednoaktówki zebrał w tomie Zawsze. Krzysztof Derdowski jest laureatem poetyckiego konkursu Czerwonej Róży, a jego powieści Chłód i Wyuzdanie uznane zostały za najlepsze bydgoskie książki w 2003 i 2012 roku i nagrodzone Strzałą Łuczniczki.

Z udziałem:

Grzegorza Grzmota-Bilskiego, Ryszarda Czajkowskiego, Bogdana Chmielewskiego, Krzysztofa Derdowskiego, Wiesława Dreasa, Kazimierza Drejasa, Mieczysława Franaszka, Wojciecha Gawłowskiego, Leszka Goldyszewicza, Krzysztofa Grzechowiaka, Urszuli Guźleckiej, Jarosława Jakubowskiego, Witolda Jurkiewicza, Jana Kaji, ks. Franciszka Kameckiego, Wojciecha Kassa, Grzegorza Kociuby, Macieja Krzyżana, Krzysztofa Kuczkowskiego, Małgorzaty Maniszewskiej, Roberta Mielhorskiego, Wojciecha Nadratowskiego, Wojciecha Nowackiego, Macieja Obremskiego, Haliny Piechockiej-Lipki, Zdzisława Prussa, Jerzego Riegla, Kazimierza Rinka, Jerzego Rochowiaka, Piotra Siemaszki, Marka Kazimierza Siwca, Jacka Solińskiego, Ewy Starosty, Hanny Strychalskiej, Pawła Szydła, Ewy Szymborskiej, Krzysztofa Szymoniaka, Michała Tabaczyńskiego, Wiesława Trzeciakowskiego, Jana Wacha, Ryszarda Wieteckiego, Zbigniewa Zdziebłowskiego, Jerzego Zegarlińskiego, Sonii Zengel i Wiktora Żwikiewicza.

Promocja wyboru wierszy Jubilata pt. „Czas przestawienia”. Utwory z najnowszej książki przeczyta Mieczysław Franaszek.

Wojciech Banach (1953) mieszka i pracuje w Bydgoszczy. Poeta. Wydał następujące książki poetyckie: „Chwilowy obraz świata” (1977), „Pole rażenia” (1978), „Slalom” (1980), „Symultana” (1981), „Czarna skrzynka” (1991), „Było nas kilku” (1997), „Skrzyżowanie” (1998), „Punkty wspólne” (2000), „Wybór wierszy” (2004), „Odgrodzony przez przypadki” (2008) , „Nie tylko aniołowie” (2009), „Mężczyzna z sąsiedniej klatki (2010),Rondo Bydgoszcz” (2012), „Odwrócona piaskownica” (2013) i „Czas przestawienia” (2014) Jest również autorem albumów kolekcjonerskich: „Czas odnaleziony” (2001) i „Nad Starym Bydgoskim Kanałem” (2007).

W latach siedemdziesiątych był członkiem grupy faktu poetyckiego „Parkan”; do roku 1983 należał do Koła Młodych przy Związku Literatów Polskich, a od 1990 roku jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (od 2011 roku – pełni funkcję prezesa Oddziału Bydgoskiego SPP).


Znaczenie programowe ma utwór „Czas przestawienia”. Poeta po raz kolejny myli tropy już w samym tytule. Akcja wiersza rozgrywa się w nocy, gdy następuje zmiana czasu z zimowego na letni (zegarki przestawiamy o godzinę do przodu). Można więc uznać, że to symbol nowego otwarcia, a jednocześnie próba rekapitulacji. Banach nie byłby sobą, gdyby własnych refleksji nie rzucił na szersze tło pokoleniowe. Ma sporo do zarzucenia generacji poetów drugiej połowy XX wieku. „Solidnie zapracowaliśmy na odrzucenie/ pisząc o smokach barbarzyńcach kamieniach/ zapominając o cegłach// Zachłyśnięci kompozycją własnych wnętrzności/ nie potrafiliśmy jednocześnie mówić o sobie/ bez odnośników do laureatów” – pisze w tym konfesyjnym utworze. Nazywa poetów (w tym siebie) „tragarzami cudzych idei”. Wie, że cena za to była wysoka. Poezja stała się niezrozumiała, jej język wyobcował się. Autor domaga się więc zerwania masek, zejścia z koturnów, upomina się o „wielkość i format człowieka”.

Jarosław Jakubowski

Czytanie wierszy: Mieczysław Franaszek


Grzegorz J. Grzmot-Bilski, ur. 1964 r. w Bydgoszczy, poeta i filozof. Doktorat z filozofii obronił w Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie (1994). Przez wiele lat pracował jako adiunkt w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Autor książek poświęconych filozofii: Idea racjonalności w filozofii A.N. Whiteheada (1996), W poszukiwaniu syntezy. Między wiarą a rozumem (2004), Bierdiajew i problem wolności (2010). Opublikował także książki poetyckie: Z powrotem do życia (2003), Nim spłonę w świetle (2011), jego wiersze były publikowane m.in. w „Akancie”, „Okolicy poetów” i „BIK-u”. Współtwórca Czasopisma Filozoficznego „Filo-Sofija”, członek Polskiego Towarzystwa Filozoficznego oraz przewodniczący Komisji Filozofii Bydgoskiego Towarzystwa Naukowego. W poezji interesują go przede wszystkim sytuacje graniczne takie jak: wina, walka, cierpienie i śmierć. Do swoich ulubionych poetów zalicza: Rilkego, Kawafisa, Herberta i Miłosza.

Czytanie wierszy Mieczysław Franaszek.


Zofia Zarębianka – poetka, eseistka, krytyk literacki, profesor zwyczajny w Katedrze Literatury XX w. na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek komisji historycznoliterackiej PAN, Towarzystwa Naukowego KUL, Polskiego Towarzystwa Etycznego, Centrum Kultury i Dialogu, członek PEN Clubu oraz Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Mieszka w Krakowie. Stale współpracuje z dwumiesięcznikiem literackim „Topos”, autorka ponad 200 artykułów i 14 książek, jej wiersze były tłumaczone na język angielski, czeski, hebrajski, francuski i ukraiński. Opublikowała m.in.: „Poezja wymiaru sacrum. Kamieńska, Jankowski, Twardowski” (1992), „Świadectwo słowa. Rzecz o twórczości Anny Kamieńskiej” (1993), „Dwanaście Bożych słów” (współautorka, 1993), „Zakorzenienia Anny Kamieńskiej” (1996), „Tropy sacrum w literaturze XX wieku. Od zagadnień motywicznych do perspektyw hermeneutycznych” (2001), „O książkach, które pomagają być” (2004), „Przestrzeń słowa. Twórczość literacka Karola Wojtyły - Jana Pawła II” (współredakcja, 2006), „Czytanie sacrum” (2008), „The space of the word. The literary activity of Karol Wojtyła – John Paul II” (2011), „Wtajemniczenia (w) Miłosza. Pamięć. Duchowość. Wyobraźnia (2014) oraz tomy wierszy: „Człowiek rośnie w ciszy” (1992), „Niebo w czerni” (2000), Jerozolima została zburzona” (2004), „Wiersze: Pierwsze” (2008) i „Tylko na chwilę” (K 2012).


Temat spotkania: „Magia małych ojczyzn” w poetyckim recitalu Marii Jolanty Kowalskiej.

Maria Jolanta Kowalska – poetka, publicystka, animatorka kultury i prozaik, z wykształcenia magister filologii polskiej, członek Związku Literatów Polskich, Robotniczego Stowarzyszenia Twórców Kultury i Literackiego Klubu Nauczycieli. Współorganizowała pierwsze Chojnickie Noce Poetów. Jest autorką tomików poetyckich: Z sercem cichym jak liść, Warkocze gwiazd chwytam, Na głos miasta i serca, Kaskaderka, Tańcz w ogniu miłości, Włoski zawrót głowy, Sny na jawie.

Proza to: Góry wspomnień i Wpisany w Szczawnicę oraz liczne antologie i almanachy, artykuły publicystyczne w czasopismach regionalnych i branżowych.
Spośród licznych wyróżnień najbardziej ceni sobie Nagrodę Pracy Organicznej im. Marii Konopnickiej i Medal Jerzego Sulimy Kamińskiego.

 

Justyna Żywiecka od 20 lat projektuje i wykonuje witraże. Od 2 lat prowadzi warsztaty w Pracowni Rękodzieła.

Maciej Krzyżan (ur. 1965 w Namysłowie) – polski poeta, recenzent, animator kultury, archiwista w Archiwum Programowym TVP w Poznaniu. Dzieciństwo spędził w Kłecku. Od 1978 mieszka w Gnieźnie. Jest absolwentem filologii polskiej UAM. Wiersze drukował m. in.:w „Czasie Kultury”, „Toposie”, „Odrze” i „Zeszytach Poetyckich”.Zadebiutował na IV Piastowskim Lecie Poezji (17 i 18 września 1982) wygrywając Turniej Jednego Wiersza, w jury m.in. Krzysztof Kuczkowski i Piotr Kuncewicz. W 1981 współzałożyciel i członek Poetyckiej Grupy Efektystów, działającej do 1986 r. Zajmuje się również współczesną poezją, omawiał m.in. twórczość Krzysztofa Szymoniaka (odczyt publiczny w Pracowni-Muzeum JózefaIgnacego Kraszewskiego w Poznaniu).Opublikował cztery zbiory wierszy – Okruchy 2008, Tymczasem wracam do swoich 2011, Intempus praesens 2013 oraz Rekolekcje, czyli zapiski z trzeciego piętra 2013.


Oszczędna w słowach, komunikatywna i pozbawiona metafor poezja Macieja Krzyżana urzeka nastrojem. Wiersze, przypominające krótkie, pamiętnikarskie notacje, przypisane są do miejsc i zdarzeń. Kreacja autobiograficzna stwarza intymny, konfesyjny klimat. Wiodącym tematem jest niepowtarzalność pojedynczego istnienia (…) 


 

Czytanie wierszy Mieczysław Franaszek

Kino Orzeł - logo200p

Jesteś tutaj: Artykuły w dziale poezja