Rozmawiać z uczniami poprzez teatr

O edukacyjnej misji teatru z Pawłem Sztarbowskim rozmawia Monika Grabarek

Skąd wziął się pomysł na specjalne spektakle dla uczniów i nauczycieli?
Poczuliśmy potrzebę podjęcia próby większego przyciągnięcia do naszego teatru uczniów i nauczycieli. Tego rodzaju pomysł kilka lat temu realizował Teatr Współczesny w Szczecinie i wiedziałem, że tam to się udało. Dla nauczycieli była to cenna pomoc i informacja, że poprzez teatr można z uczniami rozmawiać o rzeczach ważnych, które nie zawsze są związane ściśle z teatrem. W związku z tym podjęliśmy tę inicjatywę przy okazji Dziadów Pawła Wodzińskiego i spotkaliśmy się z naprawdę dużym odzewem. Wysłaliśmy informację do nauczycieli z całego właściwie województwa. Osoby, które nie mogły wtedy przyjechać pytały, czy pomysł będzie kontynuowany, czy dostaną zeszyty metodyczne.

Czyli chwyciło, pomysł się spodobał? Była potrzeba na takie działanie teatralne.
Premiery belferskie to nie jedyna nasza propozycja, to spektakle dla nauczycieli, ale mamy też spektakle i warsztaty dla uczniów. Trochę się bałem reakcji nauczycieli, że powiedzą, że narzucamy tematy lekcyjne. Na szczęście większość nauczycieli zrozumiała, że to nie jest tak, że my cokolwiek narzucamy, tylko, że jest to jedna z propozycji, którą można przyjąć lub można skorzystaj z jej części. To nie jest tak, że te biuletyny, w których znajdują się tematy lekcji nadają się tylko do realizacji na język polski. To tematy na historię, wiedzę o społeczeństwie, godziny wychowawcze, muzykę. Propozycje tych lekcji są pisane przez bydgoskich nauczycieli z liceów i gimnazjów. Te zeszyty metodyczne to propozycja, wewnątrz której, po przejrzeniu tego zeszytu, można już poczuć się zupełnie wolnym i realizować podobne tematy na własnych warunkach.

Pewnie dla wielu nauczycieli to powrót do teatru po latach?
Rozmawiając z wieloma inteligentami z pokolenia 40 i 50-latków często spotykam się z postawą: dawno nie byłem w teatrze, nie pamiętam kiedy ostatni raz byłam w teatrze. Teatr kojarzy im się ze sztuka trochę nudną, elitarną. Z drugiej strony jest grupa, która wręcz alergicznie reaguje na wszystkie nowe środki w teatrze. I tu ogrom ciężkiej pracy pani Michaliny Butkiewicz, która redaguje te zeszyty metodyczne, żeby pokazać, że te środki z czegoś wynikają, o czymś ważnym mówią, że wynikają z oglądu świata. Teatr czy w ogóle sztuka nie może odwracać się plecami do tego wszystkiego, co się dzieje i udawać oazę spokoju. Te obawy dotyczyły bardzie nauczycieli niż uczniów. Okazało się, że uczniowie od razu mają świadomość, że to są środki sceniczne użyte w określonym celu i że to jest pretekst do rozmowy. Nasz teatr chce być takim miejscem, gdzie pokazywany jest trudniejszy obraz świata i to jest punkt wyjścia do dyskusji z młodzieżą. To daje szansę, że dyskusje nie będą zbyt gładkie.

Uczniowie doceniają, że traktuje się ich poważnie, jak partnerów.
To też pokazują warsztaty edukacyjne przy okazji Dziadów; Justyna Sobczyk z Instytutu Teatralnego zrealizowała Romantyczny Warsztat Krytyczny, który się nazywał: W poszukiwaniu nowej tożsamości. Projekt ten skierowany był do różnych grup wiekowych, odbywał się przed spektaklem, więc był swoistym przygotowaniem do odbioru sztuki. Justyna zwróciła uwagę, by na ten warsztat nie stawiła się tylko artystycznie czy humanistycznie uzdolniona młodzież, ale że to jest warsztat dla wszystkich i zadaniem Justyny jest zaproponować takie zadania, w których odnajdą się wszyscy. Ten warsztat odbywa się przy pełnej scenografii na scenie i ci uczniowie rzeczywiście wyzwalają z siebie niezwykłą energię, i ogromną chęć do dyskusji i wzięcia udziału w wydarzeniu teatralnym. Podczas tego warsztatu miesza się teoria z praktyką, uczniowie na chwile stają się aktorami wewnątrz tej przestrzeni, w tej scenografii. I są dyskusje.

Myślisz, że po takim przeżyciu w teatrze sięgną po książkę?
Myślę, że tak, ale jeśli nie, to też nie stanie się nic katastrofalnego. W tym sensie, że ja nie wiem, czy naszym zadaniem w tych projektach edukacyjnych jest to, żeby ktoś, kto obejrzy Dziady w naszym teatrze, musiał przeczytać Dziady Mickiewicza. Naszym zadaniem jest to, żeby uczeń wszedł z nami w obszar tego działania. Tu ważniejsze jest pobudzenie ciekawości, chęci do rozmowy, rozbudzenie krytycznego patrzenia na rzeczywistość.

Te spektakle i warsztaty pomogą młodzieży zrozumieć świat?
Po to je robimy. Dla wszystkich, którzy chcą poważnie zajmować się edukacją teatralną ważne jest to, żeby teatr nie kojarzył się ze śmiertelną nudą, czymś ciężkim, tak samo jak hasło edukacja. Dla nas ważne jest to, żeby nie dawać gotowych odpowiedzi, recept, nie podawać gotowych rozwiązań, tylko żeby razem ich szukać. Pokazujemy chwiejność wielu rzeczy, wielu postaw i w ten sposób uczymy krytycznego myślenia. Wtedy będą mogli łatwiej zrozumieć świat, siebie, społeczeństwo, w którym żyją. Zadanie działań edukacyjnych w teatrze to danie wiedzy młodym ludziom, a z drugiej strony również danie narzędzi do krytycznego myślenia i szerokiego patrzenia na świat.

Przygotowując ten edukacyjny projekt myślałeś o tym, jaka jest współczesna młodzież, że jej życie to świat wirtualny, internet?
Oczywiście. Obserwuję dużą potrzebę powrotu do korzeni, do źródeł. Mam wrażenie, że w dzisiejszych licealistach jest jakiegoś rodzaju przesyt gadżetami i przesyt współczesną technologią. Myślę, że mądry teatr daje im możliwość źródłowego myślenia.

Paweł Sztarbowski

Ukończył filozofię na Uniwersytecie Warszawskim, studiował Wiedzę o Teatrze w Akademii Teatralnej w Warszawie, jest doktorantem w Instytucie Sztuki PAN. W latach 2006-2011 pracował w Instytucie Teatralnym im. Zbigniewa Raszewskiego na stanowisku kierownika działu promocji teatru. Od marca 2011 pracuje na stanowisku wicedyrektora Teatru Polskiego w Bydgoszczy.
Jest twórcą Nowej Siły Krytycznej – grupy młodych recenzentów piszących dla Polskiego Wortalu Teatralnego e-teatr.pl. Jako recenzent i publicysta współpracował m.in. z „Tygodnikiem Powszechnym”, „Notatnikiem Teatralnym”, „Teatrem”, „Metrem”, „Newsweek Polska”. Jest stałym felietonistą e-teatr.pl.

Monika Grabarek

Monika Grabarek

Pedagog, dziennikarka radiowa (Radio Kultura).

Kino Orzeł - logo200p

Jesteś tutaj: Wydania Wrzesień 2011 Rozmawiać z uczniami poprzez teatr